Dikkatin Dağılıyor. Bu Tek Başına DEHB Olduğun Anlamına Gelmez

Kısa cevap: Yoğun ekran kullanımı, uykusuzluk, stres, kaygı ve tükenmişlik dikkat sürdürmeyi zorlaştırabilir. Bunlar gerçek güçlüklerdir, fakat DEHB tanısı için tek bir belirti veya internet testi yeterli değildir. Değerlendirmede belirtilerin çocuklukta başlayıp başlamadığı, zaman içinde sürüp sürmediği, birden fazla ortamda görülüp görülmediği ve işlev kaybına yol açıp açmadığı incelenir. Ekranı azaltınca rahatlamak da DEHB’yi kanıtlamaz veya dışlamaz.

Bir videoda kendini bulmak tanı değildir

Sosyal medyada anlatılan unutkanlık, erteleme ve odaklanamama deneyimleri çok yaygındır. Bir içerik sana güçlü biçimde tanıdık gelebilir. Bu, yaşadığın sorunun önemsiz olduğu anlamına gelmez. Fakat tanıdıklık klinik özgüllük değildir. İyi içerik “sende kesin DEHB var” demez; hangi örüntünün değerlendirmeye değer olduğunu ve hangi alternatiflerin düşünülmesi gerektiğini gösterir.

DEHB örüntüsü zamana ve ortama yayılır

DEHB gelişimsel bir bozukluktur. Değerlendirmede çocukluk öyküsü, belirtilerin sürekliliği, ev-okul-iş gibi birden fazla alandaki görünümü ve gerçek işlev kaybı önemlidir. Son iki ayda başlayan, yalnızca yoğun bir iş döneminde görülen dikkat sorunu başka açıklamaları özellikle araştırmayı gerektirir.

Bilimsel dayanak: Türkiye Psikiyatri Derneği (2026), Semerci B (2024)

Ekran kullanımı ile DEHB aynı şey değildir

Ekran süresi ve DEHB belirtileri arasında ilişki bildiren çalışmalar vardır. Ancak ilişki yönünü ayırmak zordur: Dijital ortam belirtileri ağırlaştırabilir, dikkat güçlüğü yaşayan kişiler ekranlara daha çok yönelebilir veya her ikisini etkileyen başka değişkenler bulunabilir. Sistematik derleme sonuçlarını “telefon DEHB yapar” cümlesine indirgemek bilimsel değildir.

Bilimsel dayanak: Winter H ve arkadaşları (2025)

Uyku ve stres ayırıcı değerlendirmede ciddiye alınmalı

Yetişkin DEHB’de uyku sorunları sık görülebilir; aynı zamanda yetersiz uyku dikkat, çalışma belleği ve duygu düzenlemeyi herkeste bozabilir. Bu nedenle uyku “DEHB var mı yok mu?” sorusunun rakibi değil, değerlendirilmesi gereken bir katmanıdır. Kaygı, depresyon, travma, madde kullanımı, tiroit sorunları ve ilaç etkileri de profesyonel değerlendirmede ele alınabilir.

Bilimsel dayanak: Díaz-Román A (2018)

İnternet testini sonuç değil soru listesi olarak kullan

Tarama ölçekleri risk sinyali verebilir, tanı koymaz. Sonucu sosyal medya etiketi gibi taşımak yerine şu örnekleri yaz: Ne zamandır oluyor? Çocuklukta benzeri var mıydı? Hangi iki ortamda görülüyor? Hangi somut sonucu bozuyor? Uyku, stres ve ekran yükü değişince ne oluyor? Bu kayıt, bir uzmana gittiğinde “dikkatim dağılıyor” cümlesinden daha işe yarar.

Yedi günlük küçük deney

Tanı koymaya çalışma. Yedi gün boyunca uyku süreni, kısa video süreni, en zor odak anını ve kaçan tek işi kaydet. Bildirimleri iki odak penceresinde kapat. Sorun belirgin biçimde azalsa bile acele sonuç çıkarma; yalnızca çevresel yükün payına ilişkin veri toplamış olursun. Örüntü sürüyorsa profesyonel değerlendirme için daha somut bir başlangıcın olur.

Sık sorulan sorular

Kısa video izlemek DEHB yapar mı?

Mevcut ilişki bulguları tek başına nedenselliği kanıtlamaz. Ekran alışkanlıkları dikkati etkileyebilir, fakat DEHB tanısı gelişimsel öykü ve kapsamlı değerlendirme gerektirir.

Online DEHB testi güvenilir mi?

Geçerli bir tarama aracı risk sinyali verebilir. Tek başına tanı koyamaz ve ayırıcı değerlendirme yapamaz.

Telefonu azaltınca düzelirsem DEHB değil miyim?

Bu sonuç DEHB’yi ne kanıtlar ne de dışlar. Yalnızca çevresel yükün belirtiler üzerindeki payına ilişkin bir ipucu verir.

Bilimsel kaynaklar

Türkiye Psikiyatri Derneği (2026). Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu. Halka Yönelik Bilgilendirme. DEHB’nin çocuklukta başlayabildiğini, erişkinlikte sürebildiğini ve günlük işlevselliği etkileyebildiğini açıklayan Türkçe mesleki kaynak.
Semerci B, Aksoy UM, editörler (2024). Erişkinlerde Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Tanı ve Tedavi Kılavuzu. Türkiye Psikiyatri Derneği Yayınları, 2. Baskı. Türkiye’de erişkin DEHB’nin değerlendirme ve tedavisine ilişkin güncel mesleki kılavuz.
Winter H ve arkadaşları (2025). The Impact of Screen Time on ADHD Symptoms in Children and Adolescents: A Systematic Review. Systematic Review. Ekran süresi ile DEHB belirtileri arasındaki ilişkiyi değerlendiren derleme; ilişki tek başına nedensellik veya tanı göstermez.
Díaz-Román A, Mitchell R, Cortese S (2018). Sleep in adults with ADHD: Systematic review and meta-analysis of subjective and objective studies. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 89, 61-71. Yetişkin DEHB’de uyku özelliklerini öznel ve nesnel ölçümlerle inceleyen meta analiz.

Kaynak göstermek, Ordovia yöntemlerinin klinik olarak doğrulandığı anlamına gelmez.