Öğrenciyi Etiketlemeden Sınıftaki Sürtünmeyi Azalt

Kısa cevap: Öğretmenin görevi tanı koymak değil, gözlenebilir örüntüleri kaydetmek ve öğrenmeye erişimi artıran düzenlemeler yapmaktır. Kısa ve açık yönergeler, görev parçalama, dikkat dağıtıcıları azaltma, sık ve somut geri bildirim ile uygun ölçme uyarlamaları öğrencinin performansını daha görünür kılabilir. BEP, tek öğretmenin hazırladığı sabit bir form değil, ekipçe izlenen bireyselleştirilmiş bir süreçtir.

Tanı koyma, örüntüyü tarif et

“DEHB olabilir” gözlemini aileye kesin hüküm gibi taşımak öğretmenin sınırını aşar. Bunun yerine davranışı bağlamıyla kaydet: bağımsız çalışma başladıktan sonra ilk beş dakikada üç kez yerinden kalkıyor; iki aşamalı yönergenin ikinci kısmını haftada dört kez kaçırıyor. Bu bilgi değerlendirme ekibi için çok daha değerlidir.

Bilimsel dayanak: T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü (2025)

Yönergeyi çalışma belleğine sığdır

Bir defada tek veya iki adım ver. Sözlü yönergeyi tahtada kısa bir görsel sırayla destekle. Öğrenciden talimatı kendi cümlesiyle tekrar etmesini iste. “Dikkat et” ne yapacağını göstermez; “başlığı yaz, sonra ilk sorunun altını çiz” davranış gösterir.

Bilimsel dayanak: T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2013)

Oturma düzeni ceza koltuğu olmasın

Öğrenciyi herkesten ayırmak damgalayıcı olabilir. Ama yoğun geçiş trafiğinden, pencereden veya sürekli uyaran kaynağından uzak, öğretmene doğal erişimi olan bir yer yararlı olabilir. Düzenlemeyi öğrenciyle konuş, işe yarayıp yaramadığını gözle ve gerekirse değiştir.

Pekiştirme hızlı, açık ve ulaşılabilir olsun

Haftanın sonunda “iyi davranırsan” ödülü gecikmiş ve belirsizdir. Hedefi küçük tut: on dakikalık bağımsız çalışma içinde başlangıç yönergesini tamamlamak gibi. Geri bildirimi davranıştan hemen sonra ver ve kişilik yerine gözlenen hareketi söyle.

BEP form değil karar döngüsüdür

MEB yol haritası BEP geliştirme birimindeki rol ve sorumlulukları ekip süreci olarak tanımlar. Hedef, uyarlama, uygulama ve izleme birbirine bağlanmalıdır. “Ek süre verildi” demek yetmez; hangi görevde, ne kadar, hangi performans göstergesiyle ve ne zaman yeniden değerlendirileceği açıklanmalıdır.

Bilimsel dayanak: T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2022)

Ölçme uyarlaması hedefi değiştirmesin

Sınavın ölçmek istediği beceri okuduğunu anlama ise gereksiz görsel kalabalığı azaltmak, soruları bölmek veya uygun ek süre düşünmek erişimi artırabilir. Fakat uyarlama, ölçülen temel kazanımı ortadan kaldırmamalıdır. Kararlar öğrencinin ihtiyaçlarına, resmî sürece ve okul ekibine göre bireyselleştirilir.

Sık sorulan sorular

Öğretmen DEHB tanısı önerebilir mi?

Öğretmen gözlemini paylaşabilir ve değerlendirme sürecine veri sağlayabilir; tanı koyamaz.

DEHB’li her öğrenciye aynı uyarlamalar mı yapılır?

Hayır. İhtiyaç, yaş, ders, işlev ve resmî eğitim planına göre bireyselleştirilir.

BEP yalnız rehber öğretmenin işi midir?

Hayır. MEB çerçevesinde BEP ekipçe geliştirilen, uygulanan ve izlenen bir süreçtir.

Bilimsel kaynaklar

T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü (2025). Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Bülteni. MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri. Aileler, öğretmenler ve okul yöneticileri için Türkiye bağlamında hazırlanmış güncel bilgilendirme bülteni.
T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2013). Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Eğitiminde Öğretmen El Kitabı. MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri. Sınıf içi gözlem, öğretim düzenlemeleri ve davranış desteği için öğretmen rehberi.
T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2022). Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı: Tüm Öğretmenler İçin Yol Haritası. MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri. BEP geliştirme sürecindeki roller ve uygulama adımlarını açıklayan resmî yol haritası.

Kaynak göstermek, Ordovia yöntemlerinin klinik olarak doğrulandığı anlamına gelmez.